การพิจารณาขันธ์ 5 ตามหลักพุทธศาสนา โดยมองใน 3 มุมมองหลัก
(ตามหลัก อัสสาทะ, อาทีนวะ, นิสสรณะ) ได้แก่:
1.อัสสาทะ (อัสสาท): รสอร่อย หรือ ความน่าพอใจ ในขันธ์ 5
- คือการมองเห็นด้านบวก ความสุข ความเพลิดเพลิน ความน่าปรารถนาที่เกิดขึ้นจากการได้สัมผัสทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ เช่น ความสุขจากการมีร่างกายที่แข็งแรง ความสุขจากทรัพย์สินเงินทอง ความสุขจากคำสรรเสริญเยินยอ หรือความสุขทางเพศ เป็นต้น
สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่โลกทั่วไปใฝ่หาและพึงพอใจ - สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่โลกทั่วไปใฝ่หาและพึงพอใจ
2.อาทีนวะ (อาทีนพ):โทษ หรือ ข้อเสีย ของขันธ์ 5
- คือการมองเห็นด้านลบ ความทุกข์ ความบกพร่อง และโทษภัยที่แฝงอยู่เบื้องหลังความสุขชั่วคราวนั้น เช่น ร่างกายที่เคยแข็งแรงก็ต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตายในที่สุด ความพลัดพรากจากสิ่งที่รัก ความไม่สมหวัง การที่ขันธ์ 5 เป็นภาระที่ต้องดูแลรักษาอยู่ตลอดเวลา และเป็นต้นเหตุของความทุกข์ทางใจเมื่อไม่เป็นไปตามที่ปรารถนา
3.นิสสรณะ (นิสสรณ):อุบายเครื่องสลัดออก หรือ ทางออก จากขันธ์ 5
- คือการมองเห็นทางออกจากทุกข์ที่เกิดจากขันธ์ 5 ได้แก่ การปฏิบัติธรรมเพื่อละวางความยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ 5 (อุปาทานขันธ์ 5) การเห็นแจ้งตามหลักไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) และการดำเนินตามมรรคมีองค์ 8 เพื่อนำไปสู่การบรรลุนิพพาน
